Middeleeuwen

De christelijke westerse beschaving is in de vroege middeleeuwen ontstaan (ca. 500-800), langzaam tot bloei gekomen (de volle middeleeuwen 800-1200), ondermijnd door nieuwe visies op mens en maatschappij (de late middeleeuwen 1200-1500).

Deze nieuwe beschaving resulteerde uit de ontmoeting van drie bestaande elementen: de Romeinen, de Germanen en het christendom. De Romeinen hadden een goed ontwikkelde landbouw (graan voor brood), tuinbouw (druiven voor wijn), het gebruik van geld, constructies in steen (gebouwen, bruggen, wegen).

De Germanen echter leefden hoofdzakelijk van veeteelt en jacht; zij hadden geen steden; familie en stam (een groepering van een groot aantal families) vormden de kern van de Germaanse samenleving. Het christendom voerde het monotheïsme in, met één god van liefde; de christelijke kerk probeerde Romeinen en Germanen te verenigen in hetzelfde geloof.

In de 8e eeuw namen de Karolingers de leiding van de westerse wereld die zij tot een kortstondige eenheid brachten. Uit hun maatschappelijke organisatie werd de standenstaat stevig gevestigd: de adel (zij die vechten) met aan het hoofd de vorst, de clerus (zij die bidden), de landarbeiders (zij die werken). Onder de landbewerkers waren er vrijen (vrije boeren met een eigen stuk grond), halfvrijen of laten (gebonden aan de grond van de heer) en onvrijen of lijfeigenen (gebonden aan de grond en aan de persoon van de heer).

Dit statische, hiërarchisch geordend en agrarisch maatschappelijk model werd vanaf de 12de eeuw ondermijnd door de heropleving van handel en steden, waar de persoonlijke vrijheid (‘stadslucht maakt vrij’) een grote aantrekkingskracht uitoefende op de plattelands- of domeinbewoners.

Rond 1300 waren de barsten in de traditionele middeleeuwse samenleving duidelijk zichtbaar: de steden met hun vrije burgers stonden klaar om de leiding van de feodale heren over te nemen; het individu maakte zich los van het gemeenschapsideaal en contesteerde de bestaande orde; de leken bevrijdden zich van het cultuurmonopolie van de geestelijkheid; de nationale staten, vooral Engeland en Frankrijk, hadden hun grondvesten voor een eeuwenlang bestaan gelegd.

Lees meer artikelen over Geschiedenis.

Relevante artikelen

Geen reacties

Er zijn nog geen reacties op dit artikel. Wees de eerste!

Laat een reactie achter...

Wil je reageren op dit artikel laat dan iets achter in het formulier hieronder: